Ağustos 2026'dan itibaren AB Yapay Zekâ Etiketleme: Gerçekte ne geçerli
2 Ağustos 2026'dan itibaren birçok yapay zekâ üretimi içeriğin görünür şekilde etiketlenmesi gerekiyor — ama hepsi değil. Avrupa Komisyonu, 8 Mayıs 2026'da Yapay Zekâ Yasası'nın 50. maddesi kapsamına gerçekte neyin girdiğini netleştirdi. Serbest meslek sahibi veya küçük işletme olarak gerçekte ne yapmanız gerektiğini — ve neyi yapmamanız gerektiğini — pratik olarak gösteriyoruz.
İçindekiler
- Konu nedir?
- Etiketlemeniz gerekenler
- Etiketlemeniz gerekmeyenler
- Etiketleme pratikte nasıl görünür
- Uygulama örneği: Fotoğraf stüdyosu Müller
- İhlallerin maliyeti
- Sıkça sorulan sorular
- Sonuç
- Kaynaklar
Konu nedir?
AB Yapay Zekâ Düzenlemesi (Tüzük (AB) 2024/1689) Ağustos 2024'te yürürlüğe girdi ve aşamalı olarak uygulanacak. 2 Ağustos 2026'da 50. madde — yapay zekâ sistemleri için şeffaflık yükümlülüklerini düzenleyen bölüm — devreye giriyor. Çeviri: yapay zekâ kullanıyorsanız, müşterileriniz birkaç durumda bir yapay zekâ sisteminin devrede olduğunu bilmelidir.
Avrupa Komisyonu 8 Mayıs 2026'da yorumlama kılavuzlarının bir taslağını yayınladı ve 3 Haziran 2026'ya kadar kamuoyu istihare sürecine açtı. Bu kılavuzlar bağlayıcı değil ancak 50. maddenin uygulama kapsamını ayrıntılı şekilde açıklayan ilk resmi belgedir. Almanya'da ulusal pazar gözetimi makamı olarak Bundesnetzagentur görev alacak.
AB içinde satış yapan Türk satıcılar için: web sitenizde yapay zekâ sohbet bot kullanıyor, reklamlarda yapay zekâ görselleri kullanıyor veya sentetik seslerle çalışıyorsanız, gelecek haftaları yükümlülükleri uygulamaya koymak için kullanın.
Etiketlemeniz gerekenler
Dört alan ön planda yer alıyor.
1. Yapay zekâ sohbet botları ve sanal asistanlar
Web sitenizde, online mağaza veya WhatsApp kanalda bir yapay zekâ sohbet botu kullanıyorsanız, kullanıcı ilk temasta bir yapay zekâ sistemiyle konuştuğunu öğrenmelidir. Kısa bir karşılama yeterli: “Merhaba, ben XY firmasının yapay zekâ asistanıyım. Daha karmaşık sorularda sizi bir çalışana bağlarım.” Bildirim açık, net ve etkileşimin başlamasıyla derhal görünmelidir.
Eger sistem kendini “sohbet botu” olarak adlandırıyorsa, bağlamdan açıkça anlaşılıyorsa bildirim atlanabilir — yine de açık etiketleme öneriliyor.
2. Yapay zekâ üretimi görsel, video ve ses (deepfake)
Reklam, sosyal medya veya web sitesi için Midjourney, DALL·E, Sora veya ElevenLabs gibi araçlarla üretilmiş veya düzenlenmiş görsel, video veya ses kullanıyorsanız, deepfake olarak adlandırılan içerikler için açıklama yükümlülüğü geçerli. Örnekler:
- Gerçekçi kişiler içeren yapay zekâ üretimi ürün fotoğrafları
- Yapay sesle reklamlarda yapay zekâ voiceover
- Eğitim veya tanıtım videolarında yapay zekâ avatarları
Kısa bir “Yapay zekâ görseli” veya “Yapay zekâ ile oluşturuldu” ifadesi yeterli.
3. Kamu yararına ilişkin yapay zekâ metinleri
Metinler yalnızca kamu yararına ilişkin konularda — haberler, siyasi yorumlar, toplumsal makaleler — kamuoyunu bilgilendirdiklerinde zorunlu etiketleme gerektirir. Ürün açıklamaları, reklam metinleri veya işletmeniz için blog yazıları açıkça bu yükümlülüğün dışındadır — yayınlananı editörsel sorumlulukla geçiriyorsanız.
4. Duygu tanıma ve biyometrik sınıflandırma
Duygu veya biyometrik özellikleri analiz eden yapay zekâ kullanıyorsanız, ilgili kişileri bilgilendirmeniz ve GDPR'a uymalısınız. Çoğu küçük işletme için geçerli değildir ancak “duygu analizi” araçları satın alanlar kontrol etmelidir.
Etiketlemeniz gerekmeyenler
Çok yaygın bir yanlış anlaşılmayı düzeltelim. Aşağıdaki içerikleri yapay zekâ üretimi olarak etiketlemenize gerek yoktur:
- ChatGPT ile hazırlayıp kendiniz düzenlediğiniz ürün açıklamaları
- Yapay zekâ araçları ile ürün metinleri çevirileri
- Yapay zekâ önerip düzeltip gönderdiğiniz standart e-posta yanıtları
- Editörsel onayınızla yayınladığınız blog yazıları
- Yapay zekâ araçlarından reklam metni, slogan, başlıklar
Koşul: editörsel sorumluluğu üstleniyorsunuz ve metin kamu yararına ilişkin değildir.
Etiketleme pratikte nasıl görünür
Tüzük kesin bir formül belirlemez ancak bilginin açık, net ve erişilebilir olmasını ister. Denenmiş formüller:
- Sohbet bot: “Yapay zekâ asistanı ile sohbet ediyorsunuz. Bir çalışana geçmek ister misiniz?”
- Görsel: alt yazı “Temsili görsel, yapay zekâ ile oluşturuldu” veya alt kısımda filigran.
- Video: “Bu video yapay zekâ üretimi içerik barındırır” şeklinde açılış.
- Ses: aciklama veya tanıtımda “Voiceover yapay zekâ üretimidir”.
Ayrıca 50. madde 2. fıkra, jeneratif yapay zekâ sistemlerinin sağlayıcılarını (araç üreticileri, sizin değil) çıktılarına makine tarafından okunabilir işaretleyiciler — görünmez filigranlar gibi — eklemeye zorlar. Bu üreticinin sorumluluğudur.
Uygulama örneği: Fotoğraf stüdyosu Müller
Anja Müller Leipzig'de küçük bir fotoğraf stüdyosu işletmektedir ve 2026 başından beri yapay zekâ araçları kullanmaktadır:
- Web sitesi sohbet botu: karşılama metni “Merhaba, Foto Müller'in yapay zekâ asistanıyım. Standart sorularda yardımcı olurum — özel istekler için sizi Anja'ya bağlarım.”
- Midjourney moodboard'ları: her görsel “Stil örneği — yapay zekâ ile oluşturuldu” alt yazısı alır.
- ChatGPT bülten metinleri: taslağı yapay zekâ ile hazırlar, düzenler, gönderir. Etiketleme gerekmez.
- Yapay zekâ sesli Instagram reel: açıklamaya “Voiceover: AI” ekler.
Toplam emek: yaklaşık iki saat kurulum.
İhlallerin maliyeti
Cezalar yüksek: 15 milyon euroya kadar veya küresel yıllık cironun yüzde 3'ü (hangisi yüksekse). Tüzük KOBİ'ler için orantılılık öngörür — tek kişilik bir işletme maksimum cezayla karşılaşmaz.
Cezadan daha önemli: net etiketleme müşteri güveni kazandırır.
Sıkça sorulan sorular
Etiketleme zorunluluğu müşteri maillerindeki ChatGPT yanıtlarına uygulanır mı?
Hayır — göndermeden önce okuyup düzenleyip onayladığınız müddetçe editörsel kontrolü kapsamındadır.
Web sitemde yapay zekâ logosunu veya grafikleri etiketlemeli miyim?
Genelde hayır, gerçekçi kişiler içeren deepfake olmadıkça.
Araçlara gömülü yapay zekâ fonksiyonları nedir — örneğin e-postada otomatik yanıt önerileri?
Gönderim veya düzenleme kararlarını siz veriyorsanız editörsel kontrol uygulanır, etiketleme gerekmez.
Online mağazamın şartlarında özel bir yapay zekâ bildirimine ihtiyacım var mı?
Şartlarda ayrı bölüm yasal olarak zorunlu değil — önemli olan bildirimin müşterinin yapay zekâ ile temasa geçtiği yerde (örneğin sohbet bot) görünmesidir.
Denetimden kim sorumlu?
Almanya'da Bundesnetzagentur. AB düşünduğu ölcekte her üye ülkenin görevli kurumu.
Sonuç
2 Ağustos 2026'dan itibaren yapay zekâ etiketleme yükümlülüğü, çoğu serbest meslek sahibi için göründüğünden daha basittir. Temel yükümlülükler sohbet botları, kişilerle yapay zekâ görselleri ve yapay zekâ ses/video için geçerlidir. Ürün metni veya e-posta taslağı için ChatGPT kullanıp editörsel kontrol uygulayanların etiketleme yapması gerekmez. Bir iki saatlik kurulumla konu hallolur. Müşteri iletişimi, faturalar ve teklifler için düzenli yönetim uyum hayatını kolaylaştırır — PepperTools fatura ve teklif fonksiyonları net belgeler sunar.
Kaynaklar
- Avrupa Komisyonu — 50. madde kılavuz taslağı (8 Mayıs 2026)
- Avrupa Komisyonu — İstihare (3 Haziran 2026'ya kadar)
- AI Act 50. madde — tam metin
- Bundesnetzagentur — yapay zekâ pazar denetimi
Uyarı: Bu makale yasal veya vergi tavsiyesi teşkil etmez. Bireysel durumlar için bir avukata danışın.