Nowa unijna odpowiedzialność za produkt od grudnia 2026: co muszą wiedzieć sprzedawcy online i producenci

9 grudnia 2026 nowa unijna dyrektywa o odpowiedzialności za produkt zastępuje niemiecką ustawę o odpowiedzialności za produkt z 1989 roku. To pierwsza gruntowna modernizacja od ponad 35 lat – i dotyczy nie tylko klasycznych producentów. Kto importuje towary spoza UE, kto korzysta z fulfilmentu lub go oferuje, kto sprzedaje oprogramowanie lub urządzenia połączone: dla wielu sprzedawców online sytuacja w zakresie odpowiedzialności zauważalnie się zmienia. Ten artykuł wyjaśnia, co jest nowe, kogo dotyczy i co należy sprawdzić przed datą graniczną.

Od kiedy co obowiązuje

Dyrektywa (UE) 2024/2853 weszła w życie 8 grudnia 2024. Państwa członkowskie muszą ją wdrożyć do prawa krajowego do 9 grudnia 2026. W Niemczech istnieje projekt rządowy (BT-Drs. 21/4297), który ma zastąpić dotychczasową ustawę; prace w parlamencie trwają.

Ważne w praktyce: nowe przepisy obowiązują dla produktów wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku po 9 grudnia 2026. Dla starszych produktów pozostaje dotychczasowe prawo. Decydujący jest zatem moment, w którym konkretny produkt po raz pierwszy trafia na rynek.

Co się zmienia

Oprogramowanie i AI są teraz produktem

Najważniejszą nowością jest zapewne rozszerzone pojęcie produktu. Dotychczas odpowiedzialność za produkt dotyczyła rzeczy ruchomych. Odtąd wyraźnie obejmuje również oprogramowanie i systemy AI – niezależnie od tego, czy oprogramowanie jest zainstalowane na urządzeniu, pobierane z chmury, czy działa jako software-as-a-service. Obejmuje też firmware, systemy operacyjne, aplikacje i zintegrowane w urządzeniach komponenty cyfrowe. Producenci mogą więc odpowiadać niezależnie od winy za szkody spowodowane wadliwymi produktami cyfrowymi.

Pojęcie wady skupia się na bezpieczeństwie – w tym cyberbezpieczeństwie

To, czy produkt jest wadliwy, będzie odtąd mierzone nie tyle przydatnością do użytku, ile bezpieczeństwem, którego można zasadnie oczekiwać. Nowością jest, że zalicza się do tego wyraźnie także wymogi cyberbezpieczeństwa. Produkt może więc zostać uznany za wadliwy już dlatego, że wykorzystano lukę w zabezpieczeniach. Wymogi z regulacji takich jak Cyber Resilience Act mogą stać się tym samym istotne dla odpowiedzialności.

Więcej podmiotów może odpowiadać – to dotyczy sprzedawców bezpośrednio

Tu robi się konkretnie dla handlu. Odpowiadać może nadal producent. Jeśli producent ma siedzibę poza UE, odpowiada importer. Nowością jest, że ponadto odpowiadać mogą również unijny upoważniony przedstawiciel producenta oraz usługodawca fulfilment. Za usługodawcę fulfilment uznaje się już tego, kto świadczy co najmniej dwie usługi, takie jak magazynowanie, pakowanie lub wysyłka. A pod pewnymi warunkami odpowiadać mogą też dostawcy oraz operatorzy platform internetowych.

W praktyce oznacza to: kto importuje towar z kraju spoza UE i odsprzedaje, może stać w pierwszej linii jako importer – nawet jeśli sam produktu nie wytworzył. Jeśli producenta nie da się dosięgnąć, na jego miejsce wchodzi kolejny podmiot w łańcuchu. Kto i tak sprowadza z krajów trzecich, powinien równolegle spojrzeć na zmiany celne, które opisaliśmy w Cło 3 euro od lipca 2026 – oba tematy dotykają tej samej grupy sprzedawców.

Trudniej wyłączyć odpowiedzialność

Projekt ogranicza możliwości zwolnienia z odpowiedzialności. W przypadku produktów cyfrowych producent nie może powołać się na to, że wada powstała dopiero po wprowadzeniu do obrotu, dopóki sprawuje jeszcze kontrolę nad produktem – np. ponieważ może nadal dostarczać aktualizacje lub poprawki bezpieczeństwa. Dopóki ta kontrola istnieje, zwolnienie pozostaje w dużej mierze wykluczone.

Ciężar dowodu: znacznie lżejszy dla poszkodowanych

Dotychczas poszkodowany musiał udowodnić wadę, szkodę i związek przyczynowy. Odtąd obowiązują znaczne ułatwienia dowodowe. Pozwani muszą na wniosek ujawnić informacje istotne dla bezpieczeństwa, jeśli przedstawiono wiarygodne roszczenie. Jeśli przedsiębiorstwo nie ujawni żądanych dowodów, można domniemać wady produktu. Domniemanie obowiązuje też, gdy szkoda powstała przy normalnym użytkowaniu na skutek oczywistej awarii. Przy szczególnie złożonej technice sąd może nawet przyjąć odpowiedzialność, gdy wykazano jedynie wystarczające prawdopodobieństwo wady lub przyczyny. Tajemnice przedsiębiorstwa należy przy tym chronić, a ujawnienie ograniczyć do proporcjonalnego zakresu.

Brak limitu odpowiedzialności, szkody w danych podlegają naprawieniu

Dotychczasowy górny limit odpowiedzialności oraz udział własny znikają. Przedsiębiorstwa muszą więc co do zasady liczyć się z nieograniczoną odpowiedzialnością. Ponadto po raz pierwszy naprawieniu podlegają też zniszczenie lub uszkodzenie danych prywatnych oraz koszty ich odzyskania. Ryzyka cyfrowe – np. z niedostatecznego cyberbezpieczeństwa – wchodzą tym samym wyraźnie do szkód podlegających naprawieniu.

Uwaga: odpowiedzialność niezależna od winy celuje przede wszystkim w sferę konsumencką. Uprawnione do roszczeń są osoby fizyczne; rzeczy i dane używane wyłącznie zawodowo pozostają poza zakresem. Dla sfery B2B obowiązują obok tego ogólne zasady odpowiedzialności.

Kogo to konkretnie dotyczy?

Trzy typowe sytuacje z handlu online:

Po pierwsze sprzedawca, który elektronikę lub gadżety sprowadza bezpośrednio z Dalekiego Wschodu i sprzedaje pod własną nazwą. Może odpowiadać bezpośrednio jako importer – powód więcej, by starannie sprawdzać dostawców i dokumentację produktu.

Po drugie oferent, który zleca logistykę na zewnątrz lub sam wykonuje fulfilment dla osób trzecich. Usługodawcy fulfilment wchodzą na nowo do kręgu możliwych podmiotów odpowiedzialnych.

Po trzecie każdy, kto sprzedaje lub rozwija oprogramowanie, aplikacje lub produkty połączone. Wraz z rozszerzonym pojęciem produktu samo oprogramowanie staje się produktem istotnym dla odpowiedzialności – łącznie z obowiązkiem czuwania nad lukami bezpieczeństwa. Kto stosuje AI, powinien myśleć o tym nowym temacie odpowiedzialności razem z obowiązkami przejrzystości, które wyjaśniliśmy w Oznaczanie AI od sierpnia 2026.

Co powinieneś teraz zrobić

Cztery kroki, które opłacą się przed datą graniczną:

1. Wyjaśnij swą rolę w łańcuchu dostaw. Sprawdź, czy kwalifikujesz się jako producent, importer, upoważniony przedstawiciel, usługodawca fulfilment czy dostawca – od tego zależy Twoje ryzyko odpowiedzialności.
2. Wzmocnij dokumentację dostawców i produktów. Dowody zgodności, informacje o bezpieczeństwie i dowody pochodzenia powinny być kompletne i łatwe do odnalezienia. W sporze są decydujące.
3. Traktuj cyberbezpieczeństwo i aktualizacje poważnie. Właśnie przy produktach cyfrowych i połączonych utrzymanie po sprzedaży staje się istotne dla odpowiedzialności.
4. Sprawdź ochronę ubezpieczeniową. Wraz ze zniesieniem limitu i rozszerzeniem rodzajów szkód warto spojrzeć na istniejące polisy OC za produkt.

Powiązane obowiązki omówiliśmy w osobnych artykułach: o bezpieczeństwie produktów w GPSR 2026: jak sprzedawcy Etsy i eBay unikają blokad ofert, o opakowaniach w PPWR od sierpnia 2026 oraz o ochronie kont w Cyberbezpieczeństwo 2026 dla samozatrudnionych.

Dokumentacja jako Twój najlepszy sojusznik

Nicią przewodnią reformy jest znaczenie czystej dokumentacji. Nowe obowiązki ujawniania i reguły domniemań sprowadzają się w istocie do jednego pytania: czy w sporze potrafisz w sposób następczy wykazać, skąd pochodzi produkt, do kogo trafił, jakie informacje o bezpieczeństwie dostarczono i jakie aktualizacje udostępniono? Kto potrafi to w pełni udowodnić, stoi znacznie lepiej – kto nie, ryzykuje, że wadę po prostu się domniema.

Właśnie tu pomaga uporządkowana baza danych. W PepperTools Cloud Office prowadzisz dane klientów, dostawców i dokumentów w jednym miejscu: dokumenty przychodzące i wychodzące łączą się następczo poprzez przepływ dokumentów, dzięki czemu drogę od zamówienia do faktury można prześledzić bez luk. Utworzone dokumenty są ponadto archiwizowane w sposób zgodny z audytem i niezmienialny w pamięci obiektowej S3. Nie zastępuje to prawnej przezorności, ale tworzy następczą podstawę, na której przy łańcuchach pochodzenia i dostaw będzie odtąd mocniej zależeć – i której i tak potrzebujesz do księgowości oraz obowiązku e-fakturowania.

Często zadawane pytania (FAQ)

Od kiedy obowiązuje nowa odpowiedzialność za produkt? Dla produktów wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku po 9 grudnia 2026. Dla starszych produktów pozostaje dotychczasowe prawo.

Czy odpowiadam jako sprzedawca, choć niczego nie produkuję? Możliwe. Jeśli importujesz z kraju spoza UE, możesz odpowiadać jako importer. Jako podmioty odpowiedzialne wchodzą też w grę usługodawcy fulfilment, a w pewnych okolicznościach dostawcy i operatorzy platform.

Czy to naprawdę dotyczy też oprogramowania? Tak. Oprogramowanie i systemy AI są odtąd wyraźnie produktami – niezależnie od tego, czy są zainstalowane, pobierane z chmury, czy uruchamiane jako SaaS.

Czy nadal istnieje limit odpowiedzialności? Nie. Dotychczasowy limit i udział własny znikają według projektu.

Co zmienia się w ciężarze dowodu? Poszkodowani są znacznie odciążeni: dzięki obowiązkom ujawniania ze strony przedsiębiorstw i domniemaniom ustawowym, które mogą przyjąć wadę produktu, gdy dowody nie zostaną ujawnione lub wystąpi oczywista awaria.

Podsumowanie

Nowa unijna odpowiedzialność za produkt rozszerza krąg podmiotów odpowiedzialnych, włącza oprogramowanie i AI, zaostrza wymogi cyberbezpieczeństwa i ułatwia poszkodowanym dochodzenie roszczeń – przy jednoczesnym zniesieniu limitu odpowiedzialności. Dla sprzedawców online kluczowe pytanie nie brzmi „czy“, lecz „w jakiej roli“ są dotknięci. Kto zna swą pozycję w łańcuchu, utrzymuje dokumentację w porządku i traktuje cyberbezpieczeństwo poważnie, może spokojnie patrzeć na datę graniczną w grudniu 2026.

Źródła

• EUR-Lex – Dyrektywa (UE) 2024/2853 w sprawie odpowiedzialności za produkty wadliwe
• Niemieckie Federalne Ministerstwo Sprawiedliwości – Ustawa o modernizacji prawa odpowiedzialności za produkt
• EY Law – Przegląd reformy nowych regulacji odpowiedzialności za produkt

Stan: czerwiec 2026. Ten artykuł służy ogólnej informacji i nie zastępuje porady prawnej. Niemieckie wdrożenie jest jeszcze w toku prac legislacyjnych; szczegóły mogą się zmienić. W konkretnej sprawie zwróć się do radcy prawnego lub adwokata.