De nieuwe EU-productaansprakelijkheid vanaf december 2026: wat online verkopers en fabrikanten moeten weten

Op 9 december 2026 vervangt een nieuwe EU-richtlijn productaansprakelijkheid de Duitse wet op de productaansprakelijkheid uit 1989. Het is de eerste ingrijpende modernisering in ruim 35 jaar – en ze raakt niet alleen klassieke fabrikanten. Wie goederen van buiten de EU importeert, wie fulfilment gebruikt of aanbiedt, wie software of verbonden apparaten verkoopt: voor veel online verkopers verandert de aansprakelijkheidssituatie merkbaar. Dit artikel legt uit wat nieuw is, wie het betreft en wat u vóór de peildatum moet controleren.

Vanaf wanneer geldt wat

Richtlijn (EU) 2024/2853 is op 8 december 2024 in werking getreden. De lidstaten moeten haar uiterlijk 9 december 2026 in nationaal recht omzetten. In Duitsland ligt daarvoor een regeringsontwerp voor (BT-Drs. 21/4297), dat de huidige wet op de productaansprakelijkheid moet vervangen; de behandeling in het parlement loopt.

Belangrijk voor de praktijk: de nieuwe regels gelden voor producten die na 9 december 2026 in de handel worden gebracht of in gebruik worden genomen. Voor oudere producten blijft het bestaande recht maatgevend. Bepalend is dus het moment waarop een concreet product voor het eerst op de markt komt.

Wat er verandert

Software en AI gelden nu als product

De belangrijkste vernieuwing is wellicht het verruimde productbegrip. Tot nu toe knoopte de productaansprakelijkheid aan roerende zaken aan. Voortaan vallen ook software en AI-systemen er uitdrukkelijk onder – ongeacht of de software op een apparaat is geïnstalleerd, uit de cloud wordt betrokken of als software-as-a-service draait. Ook firmware, besturingssystemen, apps en in apparaten geïntegreerde digitale componenten vallen eronder. Fabrikanten kunnen zo zonder schuld aansprakelijk zijn voor schade door gebrekkige digitale producten.

Het gebrekkigheidsbegrip stelt veiligheid centraal – inclusief cyberveiligheid

Of een product gebrekkig is, wordt voortaan niet meer primair afgemeten aan de bruikbaarheid, maar aan de veiligheid die men gerechtvaardigd mag verwachten. Nieuw is dat daartoe uitdrukkelijk ook cyberveiligheidseisen behoren. Een product kan dus al gebrekkig zijn doordat een beveiligingslek wordt misbruikt. Eisen uit kaders zoals de Cyber Resilience Act kunnen daarmee tegelijk aansprakelijkheidsrelevant worden.

Meer partijen kunnen aansprakelijk zijn – dat raakt verkopers direct

Hier wordt het concreet voor de handel. Aansprakelijk kan nog steeds de fabrikant zijn. Zit de fabrikant buiten de EU, dan is de importeur aansprakelijk. Nieuw is dat daarnaast ook de EU-gemachtigde van de fabrikant en de fulfilmentdienstverlener aansprakelijk kunnen worden gesteld. Als fulfilmentdienstverlener geldt al wie minstens twee diensten verricht zoals opslag, verpakking of verzending. En onder bepaalde voorwaarden kunnen ook leveranciers en exploitanten van online platforms aansprakelijk zijn.

Voor de praktijk betekent dit: wie waren uit een niet-EU-land importeert en doorverkoopt, kan als importeur in de eerste linie staan – ook al heeft hij het product niet zelf gemaakt. Is de fabrikant niet te bereiken, dan schuift de volgende partij in de keten op. Wie toch uit derde landen betrekt, doet er goed aan parallel naar de douanezijdige wijzigingen te kijken die we beschreven in 3-euroheffing vanaf juli 2026 – beide thema’s raken dezelfde groep verkopers.

Aansprakelijkheid is moeilijker uit te sluiten

Het ontwerp beperkt de mogelijkheden tot ontheffing. Bij digitale producten kan een fabrikant zich er niet op beroepen dat het gebrek pas na het in de handel brengen is ontstaan, zolang hij nog controle over het product heeft – bijvoorbeeld omdat hij nog updates of beveiligingspatches kan leveren. Zolang die controle bestaat, blijft ontheffing grotendeels uitgesloten.

Bewijslast: veel lichter voor gedupeerden

Tot nu toe moest de gedupeerde gebrek, schade en oorzakelijk verband bewijzen. Voortaan gelden aanzienlijke bewijsverlichtingen. Verweerders moeten op verzoek veiligheidsrelevante informatie overleggen als een plausibele vordering is onderbouwd. Legt een onderneming gevraagd bewijs niet over, dan kan een productgebrek worden vermoed. Een vermoeden geldt ook als de schade bij normaal gebruik door een kennelijke storing is ontstaan. Bij bijzonder complexe techniek kan een rechter zelfs aansprakelijkheid aannemen wanneer slechts een voldoende waarschijnlijkheid van gebrek of oorzaak is onderbouwd. Bedrijfsgeheimen moeten daarbij worden beschermd en de openbaarmaking moet tot het evenredige worden beperkt.

Geen aansprakelijkheidsplafond meer, dataschade vergoedbaar

Het vroegere aansprakelijkheidsmaximum en de eigen bijdrage vervallen. Ondernemingen moeten dus in beginsel rekening houden met onbeperkte aansprakelijkheid. Bovendien worden voor het eerst ook de vernietiging of vervalsing van privégegevens en de kosten van herstel ervan vergoedbaar. Digitale risico’s – bijvoorbeeld door ontoereikende cyberveiligheid – vallen daarmee uitdrukkelijk onder de vergoedbare schade.

Let op: de risicoaansprakelijkheid is vooral gericht op het consumentendomein. Natuurlijke personen zijn vorderingsgerechtigd; puur zakelijk gebruikte zaken en gegevens blijven buiten beschouwing. Voor het B2B-domein gelden daarnaast de algemene aansprakelijkheidsregels.

Wie wordt concreet geraakt?

Drie typische constellaties uit de online handel:

Ten eerste de verkoper die elektronica of gadgets rechtstreeks uit het Verre Oosten betrekt en onder eigen naam verkoopt. Hij kan als importeur rechtstreeks aansprakelijk zijn – een reden te meer om leveranciers en productdocumentatie zorgvuldig te controleren.

Ten tweede de aanbieder die zijn logistiek uitbesteedt of zelf fulfilment voor derden verzorgt. Fulfilmentdienstverleners komen nieuw in de kring van mogelijke aansprakelijke partijen.

Ten derde iedereen die software, apps of verbonden producten verkoopt of ontwikkelt. Met het verruimde productbegrip wordt de software zelf een aansprakelijkheidsrelevant product – inclusief de plicht om beveiligingslekken in de gaten te houden. Wie AI inzet, moet dit nieuwe aansprakelijkheidsthema samen denken met de transparantieplichten die we toelichtten in AI-labelplicht vanaf augustus 2026.

Wat u nu zou moeten doen

Vier stappen die zich vóór de peildatum uitbetalen:

1. Verduidelijk uw rol in de keten. Controleer of u kwalificeert als fabrikant, importeur, gemachtigde, fulfilmentdienstverlener of leverancier – daarvan hangt uw aansprakelijkheidsrisico af.
2. Versterk leveranciers- en productdocumentatie. Conformiteitsbewijzen, veiligheidsinformatie en herkomstbewijzen moeten volledig en vindbaar zijn. Ze zijn in een geschil doorslaggevend.
3. Neem cyberveiligheid en updates serieus. Juist bij digitale en verbonden producten wordt het onderhoud na de verkoop voortaan aansprakelijkheidsrelevant.
4. Controleer uw verzekeringsdekking. Met het wegvallen van het plafond en de uitgebreide schadesoorten loont een blik op bestaande productaansprakelijkheidspolissen.

Verwante plichten hebben we in eigen artikelen behandeld: over productveiligheid in GPSR 2026: zo voorkomen Etsy- en eBay-verkopers listingblokkades, over verpakking in PPWR vanaf augustus 2026 en over het beschermen van uw accounts in Cyberveiligheid 2026 voor zzp’ers.

Documentatie als uw beste bondgenoot

Een rode draad van de hervorming is het belang van schone administratie. De nieuwe openbaarmakingsplichten en vermoedensregels draaien in de kern om één vraag: kunt u in een geschil navolgbaar aantonen waar een product vandaan komt, naar wie het ging, welke veiligheidsinformatie is meegeleverd en welke updates zijn verstrekt? Wie dit volledig kan aantonen, staat veel sterker – wie niet, riskeert dat een gebrek simpelweg wordt vermoed.

Juist hier helpt een geordende databasis. In PepperTools Cloud Office houdt u klant-, leveranciers- en documentgegevens op één plek: inkomende en uitgaande documenten hangen via de documentflow navolgbaar samen, zodat de weg van bestelling tot factuur sluitend te herleiden is. Aangemaakte documenten worden bovendien controleerbaar en onveranderbaar op S3-objectopslag gearchiveerd. Dit vervangt geen juridische voorzorg, maar schept de navolgbare basis waar het bij herkomst- en leveringsketens voortaan sterker op aankomt – en die u toch al nodig heeft voor de boekhouding en de e-factureringsverplichting.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Vanaf wanneer geldt de nieuwe productaansprakelijkheid? Voor producten die na 9 december 2026 in de handel worden gebracht of in gebruik worden genomen. Voor oudere producten blijft het bestaande recht maatgevend.

Ben ik als verkoper aansprakelijk, ook al maak ik niets? Mogelijk. Importeert u uit een niet-EU-land, dan kunt u als importeur aansprakelijk zijn. Ook fulfilmentdienstverleners en onder omstandigheden leveranciers en platformexploitanten komen als aansprakelijke partijen in aanmerking.

Geldt dit echt ook voor software? Ja. Software en AI-systemen zijn voortaan uitdrukkelijk producten – ongeacht of ze geïnstalleerd, uit de cloud betrokken of als SaaS gedraaid worden.

Bestaat er nog een aansprakelijkheidsplafond? Nee. Het vroegere maximum en de eigen bijdrage vervallen volgens het ontwerp.

Wat verandert er aan de bewijslast? Gedupeerden worden aanzienlijk ontlast: door openbaarmakingsplichten van ondernemingen en wettelijke vermoedens die een productgebrek kunnen aannemen wanneer bewijs niet wordt overgelegd of een kennelijke storing optreedt.

Conclusie

De nieuwe EU-productaansprakelijkheid verbreedt de kring van aansprakelijke partijen, betrekt software en AI erbij, scherpt de cyberveiligheidseisen aan en maakt het gedupeerden makkelijker vorderingen door te zetten – terwijl het aansprakelijkheidsplafond tegelijk wegvalt. Voor online verkopers is de centrale vraag niet „of“ maar „in welke rol“ ze geraakt worden. Wie zijn positie in de keten kent, zijn documentatie op orde houdt en cyberveiligheid serieus neemt, kan de peildatum in december 2026 voorbereid tegemoetzien.

Bronnen

• EUR-Lex – Richtlijn (EU) 2024/2853 inzake aansprakelijkheid voor producten met gebreken
• Duits Bondsministerie van Justitie – Wet ter modernisering van het productaansprakelijkheidsrecht
• EY Law – Overzicht van de hervorming van de nieuwe productaansprakelijkheidsregels

Stand: juni 2026. Dit artikel dient ter algemene informatie en vervangt geen juridisch advies. De Duitse omzetting bevindt zich nog in het wetgevingsproces; details kunnen veranderen. Wend u voor uw concrete geval tot een advocaat.