Faturada ödeme vadesi: ifade, süreler, temerrüt

Ödeme vadesini serbestçe seçersiniz. Alışılmış olan 14 gündür. Faturaya hiçbir şey yazmazsanız tutar hemen muaccel olur, ancak müşteriniz henüz temerrüde düşmüş sayılmaz. Belirleyici olan, sürenin nerede yazdığıdır. İlk kez faturada beliren bir ödeme vadesi ihtarın yerini tutmaz. Süreyi önceden kararlaştırdıysanız – siparişte, teklifte veya genel işlem şartlarınızda –, müşteriniz süre dolduğunda ihtara gerek kalmadan temerrüde düşer. Hiçbir anlaşma yoksa geriye ihtar ya da Alman Medeni Kanunu'nun (BGB) § 286 fıkra 3'teki 30 gün kuralı kalır; özel müşterilerde ise yalnızca faturada buna dikkat çektiyseniz.

Bu rehber Alman hukukunu konu alır. Firmanızın merkezi nerede olursa olsun, Almanya'daki müşterilere fatura kesiyorsanız sizi ilgilendirir.

İçindekiler

• Faturaya hangi ifade yazılmalı?
• Faturada ödeme vadesi zorunlu mu?
• 7, 14 veya 30 gün: neye izin var, ne alışılmış?
• Ne zaman ihtar gönderebilirsiniz?
• İhtarsız temerrüde nasıl ulaşırsınız
• Yasak ticari müşterilerde de geçerli mi?
• Özel müşterilerde farkı yaratan cümle
• Süre hangi günden itibaren işler?
• Temerrüdün müşterinize maliyeti
• Özel durumlar: esnaf, küçük işletme, yurt dışındaki müşteriler
• Sık sorulan sorular
• Kaynaklar

Faturaya hangi ifade yazılmalı?

Somut bir tarih, gün sayısı belirtmekten daha iyi çalışır. Müşteriniz hesap yapmak zorunda kalmaz ve sonradan faturanın ne zaman ulaştığı konusunda tartışma çıkmaz.

„Kesintisiz" ifadesi şu anlama gelir: indirim yok, kısıntı yok. Peşin ödeme indirimi sunuyorsanız bu eki çıkarın. İskonto süresini nasıl net ifade edeceğiniz ve KDV için ne yapmanız gerektiği Faturada erken ödeme iskontosu yazısında anlatılıyor.

Faturalarını Word'de yazan biri bu cümleyi yaklaşık her üç faturadan birinde unutur. Fatura ve ihtar programında ödeme vadelerinizi firma ayarlarında bir kez tanımlarsınız: ad, net gün sayısı, en fazla iki indirim kademesi ve belgede görünecek metin. On yaygın şablon hazır gelir, kendi şablonlarınızı ekleyebilirsiniz. Belgede ardından net gün sayısından hesaplanmış somut bir vade tarihi yer alır.

Faturada ödeme vadesi zorunlu mu?

Hayır. Ödeme vadesi faturanın zorunlu unsurlarından değildir. Hangi bilgilerin zorunlu olduğu Fatura kesmek yazısında anlatılır.

Belirtme olmadığında § 271 fıkra 1 BGB geçerlidir: tutar hemen muaccel olur. Teorik olarak parayı fatura günü talep edebilirsiniz. Pratikte bunun faydası azdır, çünkü tek başına muacceliyet temerrüt doğurmaz ve bu nedenle size ne faiz ne de ihtar masrafı kazandırır.

Yine de bir süre belirtmenin iyi nedenleri vardır:

• Müşteriniz durumu bilir ve faturayı „sonra" yığınına koymaz.
• İhtarda dayanabileceğiniz bir tarihiniz olur.
• Özel müşterilerde § 286 fıkra 3 BGB uyarınca gereken uyarıyı aynı anda ekleyebilirsiniz.

7, 14 veya 30 gün: neye izin var, ne alışılmış?

Özel müşterilerde seçim serbesttir. İşletmeler arasında § 271a BGB sınır çizer, ama çoğu kişinin sandığının tersi yönde: hüküm, faturayı kesen taraf olarak sizi aşırı uzun ödeme vadelerine karşı korur.

Günlük hayatta alışılmış olan 14 gündür. 7 günden kısası özel müşterilerde çabuk nezaketsiz görünür ve paranıza daha hızlı kavuşmanızı sağlamaz. 30 günden uzunu size nakit akışı olarak pahalıya mal olur, müşteriniz de bunu takdir etmez.

Çoğu kişinin gözden kaçırdığı bir nokta: genel vergilendirme rejimindeyseniz KDV'yi hizmeti sunduğunuz ayda ödersiniz, para geldiğinde değil. 60 günlük ödeme vadesinde KDV'yi kendi cebinizden finanse etmiş olursunuz. Alman KDV Kanunu § 20'deki tahsilat esaslı rejimde ise vergi ancak paranın girişiyle doğar.

Ne zaman ihtar gönderebilirsiniz?

Alacak muaccel olur olmaz ihtar gönderebilirsiniz. Anlaşma yoksa bu faturadan hemen sonradır, ödeme vadesi varsa vadenin dolmasından sonra.

Daha önemlisi ikinci sorudur: müşteriniz ne zaman temerrüde düşer? Faiz ve masrafları ancak o zaman talep edebilirsiniz. Temerrüt üç durumda doğar:

1. İhtar gönderdiniz. Muacceliyetten sonraki ihtar müşteriyi temerrüde düşürür (§ 286 fıkra 1 BGB). Güvenli yol budur.
2. Ödeme zamanı sözleşmeyle belirlenmişti. Teklifte, siparişte veya genel işlem şartlarınızda ne zaman ödeneceği yazıyorsa ihtara gerek yoktur (§ 286 fıkra 2 no. 1 ve no. 2 BGB). Bunun nasıl yapılacağı İhtarsız temerrüde nasıl ulaşırsınız bölümünde anlatılır.
3. 30 gün kuralı devreye girer. En geç muacceliyetten ve faturanın ulaşmasından 30 gün sonra müşteriniz temerrüde düşer (§ 286 fıkra 3 BGB).

Ve iş yükünüzün belirlendiği yer şurası: faturaya tek taraflı yazdığınız bir ödeme vadesi 2. duruma girmez. Alman Federal Mahkemesi, alacaklının ödeme vadesini tek taraflı belirlemesinin § 286 fıkra 2 no. 1 BGB uyarınca temerrüt için yeterli olmadığına karar vermiştir (25 Ekim 2007 tarihli karar, III ZR 91/07). Ödeme zamanı hukuki işlemle, kanunla veya mahkeme kararıyla belirlenmelidir – faturanızdaki bir cümle bunların hiçbiri değildir.

Pratikte: faturaya „14 gün içinde ödenecektir" yazarsanız ve müşteri 20 gün sonra ödememişse, henüz temerrütte değildir. İhtar göndermeniz veya 30 günü beklemeniz gerekir.

Bu, ödeme vadesini işe yaramaz kılmaz. Müşterinize parayı ne zaman beklediğinizi söyler ve çoğu buna uyar. Yalnızca ihtarın yerini tutmaz.

Bir ihtarın nasıl kurulduğu İhtarname yazmak yazısında anlatılır. Bu da işe yaramazsa Müşteri ödemiyor – ne yapmalı? yardımcı olur.

Programınız sayıyorsa emek makul düzeyde kalır. office1.cloud'da belirli bir tarih için hangi belgelere ihtar gerektiğini sorgular ve ihtarları tek seferde e-postayla gönderirsiniz – ayrı bir ihtar yazısı ve ekinde asıl faturayla. Kaç ihtar kademesinden geçeceğinizi siz belirlersiniz; varsayılan olarak üç tanedir.

İhtarsız temerrüde nasıl ulaşırsınız

İhtara katlanmak zorunda değilsiniz. Yol faturadan değil, sözleşmeden geçer: ödeme süresi sözleşme kurulmadan önce veya kurulurken kararlaştırılırsa, süre dolduğunda temerrüt kendiliğinden doğar. Bunun için iki yer vardır.

Teklifte veya siparişte. Kendi genel işlem şartları olmayan işletmeler için en basit yol. Müşterinin imzaladığı teklifte tek bir cümle yeterlidir:

Ödeme, faturanın ulaşmasından itibaren 14 gün içinde, kesintisiz yapılacaktır.

Genel işlem şartlarında. Genel işlem şartlarınız varsa süre oraya aittir. O zaman her iş için geçerli olur ve akılda tutmanız gerekmez.

Bunun tutması için üç şeyin doğru olması gerekir:

Üçüncü nokta, internetteki pek çok örneğin düştüğü tuzaktır. Fark ifadede yatar:

Fark kılı kırk yarmak gibi görünür ama uyuşmazlıkta faizinizin kaderini belirler. Ayrıca „fatura tarihinden itibaren" ifadesi „faturanın ulaşmasından itibaren" ifadesinden daha elverişsizdir, çünkü fatura tarihini siz koyarsınız.

Yasak ticari müşterilerde de geçerli mi?

Doğrudan değil. § 310 fıkra 1 BGB uyarınca § 309 BGB'deki yasak hükümler, tacirlere karşı kullanılan şartlara uygulanmaz. Orada denetim yalnızca § 307 BGB'ye göre yapılır ve ticari hayattaki teamüller uygun biçimde gözetilir.

Bu size serbestlik tanımaz. Federal Mahkeme, yasak hüküm listelerine karine etkisi tanır: yasaklara „içerik denetimi çerçevesinde, tacirler arası ticari işlemlerde de hükmün geçersizliği yönünde karine etkisi tanınır" (BGHZ 174, 1). Hükmünüz § 309 no. 4 kapsamına giriyorsa, başlangıçta hakkaniyete aykırı sayılır. Ancak bu karine somut olayda ticari hayatın özellikleriyle çürütülebilirse geçerli kalır. Bunun başarılıp başarılmayacağına bir mahkeme karar verir – hükmü yazarken siz değil.

Pratikte temerrüt hükmü ticari müşterilere karşı size, daha güvenli yoldan elde edemeyeceğiniz hiçbir şey kazandırmaz:

• Ödeme zamanına ilişkin hüküm aynı sonuca ulaşır ve şüphe altında değildir.
• Hiçbir hüküm olmadan da ticari müşteriniz muacceliyetten ve faturanın ulaşmasından en geç 30 gün sonra, hiçbir uyarı olmaksızın temerrüde düşer (§ 286 fıkra 3 BGB).

Yani başka iki yoldan güvenle elde edebileceğiniz bir avantaj için hüküm üzerinde uyuşmazlık riskine girersiniz.

Genel işlem şartları bir kez kopyalanan metin bloğu değildir. Kullanmadan önce şartlarınızı bir avukata inceletin – geçersiz bir hüküm sizi hiç hüküm olmamasından daha kötü duruma düşürür.

Özel müşterilerde farkı yaratan cümle

§ 286 fıkra 3 BGB'deki 30 gün kuralı özel müşterilere karşı yalnızca bu sonuca faturada özel olarak dikkat çektiyseniz geçerlidir. Uyarı yoksa geriye sadece ihtar kalır – 30, 60 veya 90 gün sonra bile.

Ticari müşterilerde uyarıya gerek yoktur. Orada 30 gün kendiliğinden işler.

Sizin için bu şu demektir: özel müşterilere çok fatura kesiyorsanız uyarıyı fatura şablonunuza ekleyin. Bir satır yer kaplar ve uyuşmazlıkta size bir ihtar kazandırır.

Süre hangi günden itibaren işler?

30 gün kuralı için faturanın ulaşması esas alınır, fatura tarihi değil. Faturayı 1 Eylül tarihiyle düzenleyip 8 Eylül'de gönderirseniz, 30 gün 8 Eylül'de başlar.

Ayrıca alacağın muaccel olması gerekir. İkisi birlikte belirleyicidir:

Esnaf işletmeleri için ikinci satır önemlidir: kabul olmadan bedeliniz muaccel olmaz, muacceliyet olmadan da hiçbir süre işlemez. Kabulü geciktiren bir müşteri, temerrüdü de öteler.

Faturanın ne zaman ulaştığına dair bir kanıta ihtiyacınız var. E-postada bu gönderim anıdır, postada fatura genellikle birkaç gün sonra ulaşmış sayılır. Güne kadar tartışmak zorunda kalacak olan bunu bir avukatla netleştirmelidir – ulaşma kanıtı uyuşmazlıklarda düzenli olarak kritik noktadır.

Temerrüdün müşterinize maliyeti

Temerrütten itibaren faiz talep edebilirsiniz. Oran, Deutsche Bundesbank'ın 1 Ocak ve 1 Temmuz'da belirlediği § 247 BGB'deki temel faiz oranına bağlıdır. 1 Temmuz 2026'dan bu yana yüzde 1,52'dir.

Ticari müşterilerde alacak başına 40 avroluk maktu tutar eklenir (§ 288 fıkra 5 BGB). Özel müşterilere karşı böyle bir tutar yoktur. Bu 40 avro, takip masraflarına dayanan tazminata mahsup edilir.

Hesap örneği: 3.000 avro açık, ticari müşteri, 30 gün temerrüt. 3.000 × %10,52 × 30/365 yaklaşık 25,94 avro faiz verir, ayrıca 40 avro maktu tutar.

Özel durumlar: esnaf, küçük işletme, yurt dışındaki müşteriler

VOB/B'ye göre inşaat işleri. VOB/B kendiliğinden geçerli olmaz, yalnızca kararlaştırdıysanız uygulanır. Kararlaştırıldıysa hakediş ve kesin hesap faturaları için BGB kurallarından ayrılan kendi süreleri geçerlidir. Bu durumda buradaki bilgilere güvenmek yerine sözleşmenizi kontrol edin.

Alman KDV Kanunu § 19 kapsamında küçük işletme. Ödeme vadesi, temerrüt ve temerrüt faizi bakımından hiçbir şey değişmez. Yalnızca KDV göstermezsiniz. Avantajı: müşteri uzun süre beklettiğinde KDV'yi finanse etmek zorunda kalmazsınız.

AB'nin diğer ülkelerindeki müşteriler. Almanya'nın ödeme gecikmesine ilişkin kuralları 2011/7/AB sayılı direktifi uygular, bu nedenle tüm üye devletlerde benzer kurallar geçerlidir. Sözleşmenize hangi hukukun uygulanacağı somut olaya bağlıdır. Daha büyük yurt dışı işlerinde hukuk seçimi sözleşmeye yazılmalıdır.

Duyuruldu, ama yürürlükte değil. Avrupa Komisyonu 2023'te direktifin yerini alacak ve ticari hayatta ödeme sürelerini daha katı sınırlayacak bir tüzük önerdi. Süreç devam ediyor, Komisyon ve Parlamento farklı metinleri savunuyor. Uzlaşma sağlanana kadar bugünkü hukuki durum değişmez.

Sık sorulan sorular

Faturaya „derhal ödenecektir" yazabilir miyim?

Evet. Bu, § 271 fıkra 1 BGB'deki yasal temel kurala uyar. Ancak temerrüdü hızlandırmaz: „derhal" yazsanız da bir ihtara ihtiyacınız olur ya da 30 günü beklemeniz gerekir.

Fatura tarihi mi, müşterinin faturayı aldığı gün mü esas alınır?

30 gün kuralı için ulaşma esas alınır. Faturaya sabit bir tarih yazıyorsanız posta süresini hesaba katın ve tarihi fazla dar tutmayın.

Ödeme vadesini sonradan kısaltabilir miyim?

Tek taraflı olarak hayır. 30 gün belirttiyseniz müşteriniz bir anlaşma gibi bağlı olmaz, ancak daha önce ihtar göndermeyeceğinize güvenebilir. Daha kısa süreler istiyorsanız gelecekteki faturalar için şablonu değiştirin.

Ödeme vadesi hakediş faturaları için de geçerli mi?

Evet, hakediş ödemesi kararlaştırılmış ve muaccel olduğu sürece. Eser sözleşmelerinde muacceliyet sözleşmeye veya § 632a BGB'ye göre belirlenir. Somut hakedişinizin muaccel olup olmadığını tereddüt hâlinde bir avukatla netleştirin.

Ödeme vadesi ile ödeme süresi arasındaki fark nedir?

Günlük kullanımda fark yoktur. Her iki sözcük de müşterinizin ödemeye kadar sahip olduğu süreyi anlatır.

Temerrüt faizine ve ihtar masraflarına KDV eklemeli miyim?

Hayır. Vergi idaresi temerrüt faizini ve ihtar masraflarını gerçek tazminat olarak değerlendirir. Karşı edim bulunmadığından KDV doğmaz (KDV Uygulama Genelgesi, bölüm 1.3). Tutarı KDV'siz fatura edersiniz.

Müşterim yalnızca bir kısmını ödüyor. Kalanı ne olur?

Açık kalan bakiye muaccel kalır ve temerrüt bu bakiye için sürer. Kısmi ödemenin yapıldığı günden itibaren faizi yalnızca kalan tutar üzerinden hesaplarsınız.

Kaynaklar

• § 271 BGB – İfa zamanı
• § 271a BGB – Ödeme, inceleme veya kabul sürelerine ilişkin anlaşmalar
• § 286 BGB – Borçlunun temerrüdü
• § 288 BGB – Temerrüt faizi ve diğer temerrüt zararı
• § 305 BGB – Genel işlem şartlarının sözleşmeye dahil edilmesi
• § 308 BGB – Değerlendirme olanağı bulunan yasak hükümler
• § 309 BGB – Değerlendirme olanağı bulunmayan yasak hükümler
• § 310 BGB – Uygulama alanı
• § 641 BGB – Bedelin muacceliyeti
• Deutsche Bundesbank: § 247 BGB uyarınca temel faiz oranı
• KDV Uygulama Genelgesi, bölüm 1.3 Tazminat

Bir müşteri ödeme vadenizin verdiğinden fazla süre isterse, bunu bir taksitli ödeme sözleşmesinde yazılı hale getirin; orada KDV'nin neden yine de hemen tamamen muaccel olduğu da anlatılıyor.

Faturalarınız hâlâ bir Word şablonuyla mı hazırlanıyor? Easy Invoice'u ücretsiz deneyin – vade tarihi o zaman her belgede yer alır, açık kalemleri seçtiğiniz tarihte bulursunuz ve ihtar kademeleri sizin ayarlarınıza göre işler. Otomatik bir ödeme hatırlatma sistemi açık kalemleri ve vadeleri takip eder.