Betalingsregeling met klanten: model en regels

Een betalingsregeling heeft drie gegevens nodig: het totaalbedrag, het aantal en de hoogte van de termijnen, en elke vervaldag als concrete datum. Verderop staat een model om te kopiëren. U mag een klant termijnbetaling aanbieden, maar u hoeft het nooit – en als u ja zegt, houd er dan rekening mee dat de Duitse btw toch onmiddellijk volledig verschuldigd wordt, zodra u hebt geleverd of de dienst hebt verricht. Bij een particuliere klant is renteloze termijnbetaling juridisch een betalingsuitstel, en dat brengt een herroepingsrecht met zich mee. Vanaf 20 november 2026 wordt deze situatie veel strenger geregeld.

Dit artikel informeert in het algemeen en vervangt geen juridisch of fiscaal advies. Twijfelt u over uw eigen geval, vraag dan uw belastingadviseur of een advocaat.

Inhoud

1. Moet ik termijnbetaling aanbieden?
2. Eén factuur of meerdere?
3. Model voor de betalingsregeling
4. Het dure punt: de btw wacht niet
5. Bij particuliere klanten is termijnbetaling krediet
6. Wat er op 20 november 2026 verandert
7. De klant stopt met betalen: wat u mag doen
8. Zakelijke klanten: minder beperkingen
9. Klarna, PayPal en anderen: het risico afgeven
10. Veelgestelde vragen

Moet ik termijnbetaling aanbieden?

Nee. Geen enkele wet verplicht u daartoe. Uw klant is het factuurbedrag verschuldigd op de afgesproken betaaltermijn, en daar blijft het bij zolang u niets anders afspreekt. Een betalingsregeling is een latere wijziging van de overeenkomst, waarmee beide partijen moeten instemmen.

U zegt dus geen „nee" tegen een recht van de klant, maar u wijst een voorstel af. Dat mag zonder toelichting.

Toch stemmen veel ondernemers in, meestal om een van twee redenen. Of de opdracht is groot genoeg om anders helemaal niet door te gaan – een keuken, een dak, een fotoserie, een coachingpakket. Of de klant zit al in betalingsproblemen en termijnen zijn de enige manier om nog geld te zien. Deze twee gevallen zien er in het contract hetzelfde uit, maar verschillen sterk in risico. In het eerste kiest u vrijwillig, in het tweede hebt u al een probleem.

De tussenoplossing waar zelden iemand aan denkt: een aanbetaling plus een korte betaaltermijn voor de rest. U krijgt vroeg geld, de klant krijgt lucht, en u belandt niet in het kredietrecht uit de paragraaf Bij particuliere klanten is termijnbetaling krediet – mits alles binnen 50 dagen na levering is betaald.

Eén factuur of meerdere?

Eén. U schrijft één factuur voor het volledige bedrag en regelt de termijnen daarnaast, in de factuur zelf of in een aparte overeenkomst.

De meest gemaakte fout is drie facturen van elk een derde schrijven. Daarmee beweert u tegenover de fiscus dat u drie prestaties hebt verricht. Dat is niet zo: u hebt één keuken geplaatst, en de klant betaalt die in drie stappen af.

De uitzondering heet deelprestatie (Teilleistung) en heeft strakke voorwaarden. Die bestaat wanneer voor bepaalde delen van een economisch deelbare prestatie de vergoeding apart is overeengekomen (§ 13 lid 1 nr. 1 letter a UStG, de Duitse btw-wet). Een voorbeeld: u kreeg apart opdracht om eerst de badkamer te betegelen en daarna de keuken, elk met een eigen prijs. Dan zijn dat twee deelprestaties en mag elk een eigen factuur krijgen. Een keuken in drie maandtermijnen is geen deelprestatie.

Wilt u betalingsvoorwaarden en vervaldata niet op elke factuur opnieuw intypen, sla ze dan één keer op in uw factuurprogramma; de vervaldag staat daarna als concrete datum op het document.

Model voor de betalingsregeling

Bij kleine bedragen volstaat een alinea op de factuur. Vanaf ongeveer 1.000 euro neemt u een apart blad dat beide partijen ondertekenen. De reden is eenvoudig: zonder handtekening kunt u bij een geschil niet bewijzen dat de klant met de termijnen heeft ingestemd.

Beide teksten hieronder kunt u kopiëren naar Word of uw factuurprogramma. Vervang de vierkante haken en de voorbeeldbedragen door uw eigen gegevens.

Wat in elk model hoort – acht punten:

Waarschuwing bij kant-en-klare sjablonen van internet: veel pdf- en Word-sjablonen bevatten de zin „bij verzuim van één termijn wordt het gehele restbedrag direct opeisbaar". Tegenover een particuliere klant helpt die zin u niet, omdat § 498 BGB strengere voorwaarden stelt. Controleer elk gedownload sjabloon op dit punt voordat u het gebruikt.

Korte vorm voor de factuur:

Betaalwijze: het factuurbedrag van 3.600,00 EUR wordt voldaan in drie gelijke termijnen van elk 1.200,00 EUR, vervallend op 01-10-2026, 01-11-2026 en 01-12-2026. De termijnbetaling is rente- en kostenvrij.

Aparte overeenkomst, uitgebreid:

Betalingsregeling

tussen [naam van uw bedrijf, adres] – hierna de schuldeiser –
en [naam van de klant, adres] – hierna de schuldenaar –

1. De schuldenaar is de schuldeiser 3.600,00 EUR verschuldigd uit hoofde van factuur nr. 2026-0148 van 15-09-2026.
2. Partijen komen betaling overeen in drie termijnen van elk 1.200,00 EUR, vervallend op respectievelijk 01-10-2026, 01-11-2026 en 01-12-2026.
3. De termijnbetaling is rente- en kostenvrij. Er ontstaan geen extra kosten.
4. Betaalt de schuldenaar een termijn niet of niet volledig, dan gelden de wettelijke regels. De schuldeiser kan het gehele restbedrag pas opeisen wanneer aan de voorwaarden van § 498 BGB is voldaan en de daarin genoemde termijn zonder betaling is verstreken.
5. De geleverde goederen blijven eigendom van de schuldeiser tot volledige betaling.

Plaats, datum – handtekening schuldeiser – handtekening schuldenaar

Drie opmerkingen bij dit model:

• Punt 3 is geen versiering. Zodra u rente, behandelkosten of een opslag rekent, wordt het uitstel een betaalde financieringsfaciliteit (§ 506 BGB). Tegenover consumenten geldt dan het volledige consumentenkredietrecht, met schriftelijke vorm, verplichte vermeldingen en een jaarlijks kostenpercentage. Ontbreken verplichte vermeldingen, dan is de transactie in eerste instantie nietig (§ 507 lid 2 BGB). Voor de meeste ambachtsbedrijven is de rentevrije route de enige werkbare.
• Punt 4 oogt zwak en is dat niet. De veelgebruikte clausule „bij verzuim van één termijn wordt het totaalbedrag direct opeisbaar" helpt u tegenover een consument niet, omdat § 498 BGB strengere voorwaarden stelt. De paragraaf De klant stopt met betalen legt ze uit.
• Punt 5 geldt alleen voor roerende zaken (§ 449 BGB). Bij een ingebouwde keuken of een dienst heeft het eigendomsvoorbehoud niets om op aan te grijpen. En zelfs bij roerende zaken mag u de zaak pas terugvorderen nadat u de overeenkomst hebt ontbonden (§ 449 lid 2 BGB).

Het dure punt: de btw wacht niet

Dit is het punt dat de meeste bedrijven verrast: uw btw-schuld volgt de termijnen niet.

Wie belast op basis van overeengekomen vergoedingen – het normale geval in Duitsland, Sollversteuerung genoemd – is de belasting verschuldigd aan het einde van het aangiftetijdvak waarin de prestatie is verricht (§ 13 lid 1 nr. 1 letter a UStG). Niet wanneer het geld binnenkomt.

Een voorbeeld met de cijfers uit het model: 3.600 EUR bruto, waarvan 574,79 EUR btw. U plaatst de keuken in september. De 574,79 EUR geeft u aan in de aangifte over september en maakt u over. Van de klant hebt u op dat moment nog niets gezien – de eerste termijn komt op 1 oktober. U schiet de belasting dus voor, bij drie termijnen ongeveer twee maanden lang.

Hoe u dit vermijdt: met de kasstelsel-heffing van § 20 UStG. De belasting ontstaat dan pas bij ontvangst van het geld, dus per termijn. De Belastingdienst kan dit op verzoek toestaan, onder meer wanneer uw totale omzet in het voorgaande jaar niet meer dan 800.000 EUR bedroeg, en verder bij vrije beroepen volgens § 18 lid 1 nr. 1 EStG en bij vrijstelling van de boekhoudplicht. Het is een aanvraag, geen keuze die u zomaar maakt.

De inkomstenbelasting is een aparte vraag en hangt ervan af of u een balans opmaakt of een kasboekhouding voert. Bij de kasboekhouding telt de ontvangst, dus de afzonderlijke termijn. Hoe u die opstelt, staat in het artikel De belastingaangifte als zelfstandige.

Bij particuliere klanten is termijnbetaling krediet

Uw particuliere klant mag de betalingsregeling binnen 14 dagen herroepen, en u moet hem daar vooraf op wijzen. Dat geldt ook wanneer u geen cent voor de termijnen rekent.

De reden: juridisch geeft u hem tijd die de overeenkomst hem niet geeft. De wet noemt dat betalingsuitstel en behandelt het als een lening.

Voor het rentevrije geval volgt dit uit § 515 BGB: verleent een ondernemer een consument kosteloos betalingsuitstel, dan is § 514 BGB van overeenkomstige toepassing. En § 514 lid 2 BGB geeft de consument een herroepingsrecht op grond van § 355 BGB. U moet hem daarover informeren voordat hij zijn contractverklaring aflegt; de wet stelt daarvoor een model beschikbaar in bijlage 9 bij het EGBGB.

De termijn bedraagt 14 dagen en begint bij het sluiten van de overeenkomst (§ 355 lid 2 BGB).

Twee verlichtingen daarbij:

• Het herroepingsrecht vervalt als de klant er al een heeft op grond van § 312g lid 1 BGB – bijvoorbeeld omdat u de overeenkomst op afstand of buiten uw bedrijfsruimte hebt gesloten.
• Wat wordt herroepen is de betalingsregeling, niet uw opdracht. De klant is het factuurbedrag dan weer in één keer verschuldigd.

Rekent u daarentegen rente of kosten, dan geldt § 506 BGB en daarmee vrijwel het volledige consumentenkredietrecht: precontractuele informatie, schriftelijke vorm, verplichte vermeldingen, jaarlijks kostenpercentage. Voor een bedrijf dat er terloops een paar termijnen bij geeft, is dat nauwelijks haalbaar.

Tegenover zakelijke klanten geldt dit alles niet. Consument is volgens § 13 BGB alleen wie de overeenkomst voor privédoeleinden sluit.

Wat er op 20 november 2026 verandert

Kort gezegd: heeft uw particuliere klant meer dan 50 dagen nodig om te betalen, dan wordt u vanaf 20 november 2026 juridisch behandeld als kredietverstrekker. U moet dan vóór de toezegging nagaan of hij het geld überhaupt kan terugbetalen, hem voorgeschreven documenten overhandigen en hem informeren over zijn herroepingsrecht. Is alles binnen 50 dagen betaald, dan verandert er voor u niets.

Drie maandtermijnen gaan over die grens heen. Twee termijnen binnen zeven weken niet.

En nu de uitleg erachter.

Op 20 november 2026 treedt in Duitsland de wet in werking die richtlijn (EU) 2023/2225 inzake consumentenkredietovereenkomsten omzet. Ze is aangenomen en op 18 mei 2026 in het Bundesgesetzblatt gepubliceerd (BGBl. 2026 I nr. 139).

Tot nu toe vielen kleine, rentevrije en kortlopende kredieten grotendeels buiten het consumentenkredietrecht. Dat eindigt. Volgens de Duitse regering worden „kleine kredieten tot 200 euro, rente- en kostenvrije kredieten, kredieten met een looptijd tot drie maanden en zogenoemde ‚buy now, pay later'-modellen" opgenomen in de consumentbeschermende regels voor kredietovereenkomsten. Precies in die drie hoeken zit de typische termijnbetaling van een ambachts- of dienstenbedrijf.

De 50 dagen staan in de richtlijn zelf. Volgens artikel 2, lid 2, onder h), blijft een betalingsuitstel buiten het toepassingsgebied wanneer geen derde krediet aanbiedt, het uitstel rente- en kostenvrij is en „de betaling volledig moet worden verricht binnen 50 dagen na de levering van de goederen of de verrichting van de diensten". Voor grote aanbieders op afstand die geen kleine of middelgrote onderneming zijn, wordt de termijn verkort tot 14 dagen.

Uw drie gevallen op een rij:

De verplichtingen die daarmee op commerciële kredietverstrekkers afkomen, gaan tot en met de toetsing van de kredietwaardigheid van de klant. Hoever ze reiken bij een klein bedrijf dat twee keer per jaar termijnen toestaat, is nog niet door rechters uitgemaakt. Biedt u regelmatig termijnen van meer dan 50 dagen aan, laat uw positie dan tijdig vóór 20 november 2026 uitzoeken – bij een advocaat of door over te stappen op een betaaldienst, zie Klarna, PayPal en anderen. Bestaande overeenkomsten blijven buiten schot.

De klant stopt met betalen: wat u mag doen

Bij een consument mag u niet zomaar het hele restbedrag opeisen na de eerste gemiste termijn. § 498 BGB, die via § 514 en § 515 BGB ook voor rentevrije termijnbetaling geldt, vereist drie dingen tegelijk:

1. De klant is met minstens twee opeenvolgende termijnen geheel of gedeeltelijk in verzuim.
2. Hij is met minstens 10 procent van het totaalbedrag in verzuim – bij een looptijd boven drie jaar volstaat 5 procent.
3. U hebt hem zonder resultaat een termijn van twee weken gesteld om de achterstand te betalen en daarbij verklaard dat u anders het gehele restbedrag opeist.

Daarnaast bepaalt de wet dat u hem uiterlijk bij het stellen van de termijn een gesprek over een minnelijke oplossing zou moeten aanbieden.

Deze drempels gelden niet voor zover het bedrag onder 200 EUR ligt (§ 514 lid 1 zin 2 jo. § 491 lid 2 zin 2 nr. 1 BGB). En ze gelden niet tegenover zakelijke klanten.

Verzuimrente mag u vorderen vanaf elke gemiste termijn: tegenover consumenten vijf procentpunten boven de basisrente (§ 288 lid 1 BGB). Hoe het verdergaat als ook die termijn verstrijkt, staat in het artikel De klant betaalt niet – wat nu?.

Een praktisch neveneffect van de regeling dat velen over het hoofd zien: betaalt de klant de eerste termijn, dan erkent hij de vordering in de regel. Dat is in uw voordeel als er later een geschil over de factuur zelf ontstaat.

Zakelijke klanten: minder beperkingen

Is uw klant een onderneming, dan valt het hele consumentenkredietrecht weg. U spreekt de termijnen vrij af, mag rente rekenen en mag ook een clausule opnemen waardoor het restbedrag bij een gemiste termijn direct opeisbaar wordt.

Twee punten die in het B2B-geval beter voor u staan:

• Verzuimrente: negen procentpunten boven de basisrente in plaats van vijf (§ 288 lid 2 BGB).
• Vast bedrag van 40 euro: bij verzuim van een niet-consument hebt u bovendien recht op een vast bedrag van 40 EUR. § 288 lid 5 zin 2 BGB stelt uitdrukkelijk dat dit ook geldt „wanneer de geldvordering een voorschot of andere termijnbetaling betreft". Bij drie gemiste termijnen dus drie keer.

De btw-vraag uit de paragraaf De btw wacht niet verandert hierdoor niet. Die hangt af van uw heffingsstelsel, niet van het type klant.

Wie de termijndata in het oog wil houden, heeft vooral één ding nodig: een overzicht van welke documenten op een bepaalde dag openstaan. Easy Invoice gratis uitproberen – de openstaande posten staan daar per gekozen datum, en de aanmaningsniveaus lopen volgens uw eigen instellingen.

Klarna, PayPal en anderen: het risico afgeven

Rekent u af via een betaaldienst, dan verstrekt niet u het krediet maar de aanbieder. Dat verandert uw positie fundamenteel: u ontvangt het volledige bedrag onmiddellijk, en het wanbetalingsrisico ligt bij de dienst. Ook de verplichtingen uit het consumentenkredietrecht treffen dan de aanbieder, niet u.

Voor zijn termijnproduct in Duitsland noemt PayPal 3, 6, 12 of 24 termijnen bij aankopen tussen 99 en 10.000 EUR en schrijft over het risico: „Zodra u de transactie hebt afgerond, ontvangt u het volledige bedrag. Er bestaat dus geen extra risico voor u als klanten niet op tijd betalen." Klarna werkt volgens hetzelfde basismodel.

Daarvoor betaalt u een vergoeding per verkoop die hoger ligt dan een kaarttarief. Aanbieders onderhandelen de voorwaarden individueel en publiceren ze voor termijnbetaling niet consequent; vraag ze op voor uw omzetgrootte.

Het punt dat meestal de doorslag geeft: één enkele betalingsregeling per jaar rechtvaardigt geen contract met een betaaldienst. Wordt het u daarentegen elke maand gevraagd, dan koopt u met de vergoeding niet alleen zekerheid, maar vanaf 20 november 2026 ook de verplichtingen van u af.

Veelgestelde vragen

Hoe formuleer ik dat een klant in termijnen mag betalen?

Met drie gegevens: totaalbedrag, aantal en hoogte van de termijnen, en elke vervaldag als concrete datum. Plus de zin dat de termijnbetaling rente- en kostenvrij is. Een model staat in de paragraaf Model voor de betalingsregeling.

Mag ik rente of behandelkosten rekenen?

Tegenover zakelijke klanten wel. Tegenover particuliere klanten wordt de transactie daardoor een betaalde financieringsfaciliteit volgens § 506 BGB, en daarmee geldt het consumentenkredietrecht met schriftelijke vorm en verplichte vermeldingen. Ontbreken die vermeldingen, dan is de termijntransactie volgens § 507 lid 2 BGB in eerste instantie nietig.

Heb ik een vergunning nodig om termijnbetaling aan te bieden?

Voor rentevrij betalingsuitstel aan afzonderlijke klanten niet. Wie bedrijfsmatig krediet verstrekt, heeft wel een vergunning nodig. Wordt termijnbetaling uw verdienmodel, laat uw positie dan vóór 20 november 2026 juridisch toetsen.

Betaal ik de btw per termijn of in één keer?

In het normale geval in één keer en volledig, in het aangiftetijdvak van de prestatie (§ 13 lid 1 nr. 1 letter a UStG). Per termijn alleen wanneer de Belastingdienst u het kasstelsel van § 20 UStG heeft toegestaan.

Wat doe ik als de klant na de tweede termijn stopt?

Bij een particuliere klant stelt u een termijn van twee weken voor de achterstand en verklaart u dat u anders het gehele restbedrag opeist. Pas wanneer bovendien twee opeenvolgende termijnen openstaan die samen minstens 10 procent van het totaal zijn, kunt u het restbedrag opeisbaar maken (§ 498 BGB). Bij zakelijke klanten gelden deze drempels niet.

Moet de klant de afspraak ondertekenen?

Bij rentevrije termijnbetaling schrijft de wet geen vorm voor; een afspraak per e-mail is geldig. De handtekening hebt u niet nodig voor de geldigheid, maar als bewijs. Zodra u rente of kosten rekent, geldt daarentegen de schriftelijke vorm van het consumentenkredietrecht.

Hoelang moet ik de afspraak bewaren?

Volgens § 147 lid 3 AO geldt voor boekingsstukken acht jaar en voor overige documenten die fiscaal van belang zijn zes jaar. Het eenvoudigst is de afspraak bij de factuur te bewaren en beide gelijk te behandelen.

Geldt dit ook bij klanten in het buitenland?

Bij consumenten elders in de EU volgt de bescherming in de regel het recht van hun woonland. De consumentenkredietrichtlijn geldt EU-breed, maar de omzetting verschilt in details. Zoek het individuele geval uit voordat u toezegt.

Bronnen

• § 13 UStG – Ontstaan van de belasting
• § 20 UStG – Berekening van de belasting over ontvangsten
• § 506 BGB – Betalingsuitstel en andere financieringsfaciliteiten
• § 507 BGB – Termijntransacties
• § 514 BGB – Kosteloze leningsovereenkomsten
• § 515 BGB – Kosteloze financieringsfaciliteiten
• § 498 BGB – Vervroegde opeisbaarheid bij termijnleningen
• § 491 BGB – Consumentenkredietovereenkomst
• § 449 BGB – Eigendomsvoorbehoud
• § 288 BGB – Verzuimrente en overige verzuimschade
• § 355 BGB – Herroepingsrecht bij consumentenovereenkomsten
• § 147 AO – Voorschriften voor het bewaren van documenten
• Richtlijn (EU) 2023/2225 inzake consumentenkredietovereenkomsten
• Bondsministerie van Justitie: wet ter omzetting van richtlijn (EU) 2023/2225
• Bondsregering: betere bescherming bij kredietovereenkomsten
• PayPal: termijnbetaling voor handelaren